UniSwap là gì? 30 phút để hiểu rõ sàn phi tập trung lớn nhất thị trường!

2020 đánh dấu một bước phát triển mới của Crypto, khi thị trường “phi tập trung” lên ngôi. Một trong những ngôi sao sáng nhất của trend phi tập trung (DeFi) chính là UniSwap – sàn phi tập trung lớn nhất hiện tại.

Nghiện Crypto sẽ giải đáp cho bạn câu hỏi “UniSwap là gì? Cách sử dụng Uniswap để đầu tư như thế nào?” trong bài viết này hôm nay!

1. UniSwap là gì?

uniswap là gì

UniSwap là một giao thức hoạt động trên nền tảng Ethereum (ERC-20), với chức năng chính là hoán đổi (swap) các token ERC-20 thông qua các Pool thanh khoản (Liquidity Pool).

Ở đây sẽ có một số khái niệm mình cần làm rõ để các bạn dễ hiểu hơn:

  • Liquidity Pool (pool thanh khoản): là dự trữ tổng hợp của 02 đồng coin (hoặc token) để tạo thanh khoản cho coin/token đó. Ví dụ: Pool SUSHI/ETH là pool thanh khoản được tạo bởi giá trị của SUSHI và ETH.
  • Sổ lệnh: Nếu bạn đã từng mua bán trên Binance, bạn có thể thấy khi thực hiện các giao dịch, 1 loạt các lệnh mua/bán sẽ hiển thị trên sổ lệnh. UniSwap không sử dụng sổ lệnh như Binance (sàn tập trung), thay vào đó việc mua (hay hoán đổi) sẽ thông qua các Pool thanh khoản.

2. Cách thức hoạt động của UniSwap

Bất kỳ token ERC-20 nào cũng có thể được list vào Uniswap bằng cách cung cấp 1 pool thanh khoản bằng ETH. Cơ chế hoạt động của Pool được thực hiện dựa trên cơ chế AMM (Automated Market Maker).

AMM là khái niệm chỉ một thuật toán giúp tạo ra mối quan hệ giữa 02 token nhất định, giả sử token A và ETH

Đối với UniSwap, công thức được sử dụng là:

X * Y = K

Trong đó:

  1. X là số lượng token A
  2. Y là số lượng ETH
  3. K là giá trị Pool.

Đối với phương trình nói trên, bạn có thể nhận thấy:

  • TH1: Khi K thay đổi (có thêm người góp tài sản vào Pool), khi đó X hoặc Y thay đổi. Trường hợp này nếu tỉ lệ X và Y thay đổi tỉ lệ thuận, giá của token A và B sẽ không đổi hoặc thay đổi ít.
  • TH2: Khi K không đổi, nhưng X và Y thay đổi, khi đó giá trị token A và B phải thay đổi.

Bạn có thể thấy đối với TH1, K thay đổi khi X hoặc Y thay đổi, tức giá trị pool thay đổi khi số lượng token X và Y thay đổi. Điều này có nghĩa là đã có thêm các LP (Liquidity Providers) cung cấp thêm thanh khoản cho Pool theo tỉ lệ nhất định.

Đối với TH2, giá trị pool không thay đổi, khi đó X và Y thay đổi, đồng nghĩa với có người đã swap X lấy Y hoặc ngược lại. Khi đó, để k tiếp tục là hằng số, giá trị của token phải thay đổi.

Ví dụ: Pool 1 được tạo ra từ 10 ETH (X) và 1000 USDT (Y). Giả sử 1 ETH = 100 USDT.

Khi đó ta có: K = X * Y = 10 x 1000 =10.000

Mình swap 2 ETH lấy USDT, khi đó X’ = 10 – 2 = 8 ETH.

K = 10.000 không thay đổi nên Y’ = 10.000/8 = 1.250

Như vậy, 2 ETH đổi đc 250 USDT => 1 ETH = 125 USDT.

Việc đổi ETH lấy USDT đã làm giá ETH tăng lên.

3. Nền tảng cốt lõi của Uniswap

Để đảm bảo việc vận hành trơn tru một nền tảng phi tập trung với rất nhiều Pool và Token như vậy, UniSwap dựa trên 04 nền tảng chính:

Swap

Swap ở đây hiểu một cách đơn giản là trao đổi một token ERC-20 cho một token khác. Khác với khi bạn mua token/coin trên Binance, Uniswap không dùng các sổ lệnh như bạn thường thấy mà tạo ra một thị trường tự động (thông qua mô hình công thức toán học như mình đã giải thích ở trên) để xác định giá cả và mức trượt giá (Spread).

Mỗi cặp token trên Uniswap được củng cố bởi một Pool thanh khoản. Pool thanh khoản là các hợp đồng thông minh giữ số dư của 02 token duy nhất và thực hiện các quy tắc xung quanh việc nạp/rút các token này.

Khi một token được người dùng mua (rút ra khỏi Pool), một số tiền tương ứng sẽ được nạp vào để duy trì hằng số K không thay đổi. Ngược lại, khi token được người dùng bán ra (nạp vào) thì một số tiền tương ứng bị rút ra để duy trì hằng số K.

cách mà uniswap hoạt động

Hình trên là sơ đồ đơn giản mô tả cơ chế hoạt động của UniSwap. Nếu như bạn là người dùng chỉ cảm nhận được sự trao đổi ở điểm đầu và điểm cuối (đổi teken A lấy B và ngược lại) thì thực tế cơ chế hoạt động này phức tạp hơi bạn nghĩ nhiều đó.

Liquidity Pool

LP sẽ được khuyến nghị cung cấp giá trị của 02 token bằng nhau. Nếu như LP đầu tiên cung cấp 2 token với tỷ lệ giá trị khác nhau so với giá trên thị trường, cơ hội trade chênh lệch giá sẽ xuất hiện.

Đầu tư, các Liquidity Provider sẽ thêm tài sản vào các Pool (Deposit). Khi đó,các LP sẽ được nhận lại những Liquidity Token với tỷ lệ tương đương lượng họ đã cung cấp thanh khoản. Các token này sẽ là đại diện cho sự đóng góp của LP vào Pool.

Những người dùng (trader) sẽ swap token theo các Pool. Mỗi giao dịch như vậy sẽ có một khoản phí là 0.3%. Khoản phí này được phân bổ trở lại cho các LP theo ỷ lệ đóng góp tài sản.

Để rút lại tiền đã nạp vào Pool, các LP sẽ phải đốt các Liquidity Token của mình. Ngoài ra, LP cũng có thể bán, chuyển nhượng Liquidity Token nếu muốn.

Flash Swap

Flash Swap xuất hiện trong Uniswap V2. Flash Swap cho phép các bạn rút bất kỳ số lượng token ERC-20 nào, miễn phí với điều kiện cuối giao dịch chúng được thanh toán hoặc trả lại cả 02.

Ví dụ: Khi muốn kết thúc 01 vị thể trên Compound, nếu như ở V1, bạn phải chuyển token A tới để mua token B thì trong V2, Flash Swap cho phép bạn nhận và sử dụng token B lập tức ngay sau khi thực hiện swap tới smartcontract.

Oracle

Nguồn cấp dữ liệu giá trên chuỗi là một thành phần quan trọng đối với nhiều ứng dụng DeFi. Bao gồm những ứng dụng tài chính phái sinh, cho vay, giao dịch ký quỹ… Các dự án DeFi thường sẽ dùng oracle có sẵn.

Riêng với Uniswap, đội ngũ đã tự phát triển oracle riêng hợp với giao thức của mình.

Đặc biệt, Uniswap V2 đã cho phép xây dựng các oracle về giá trên chuỗi có tính phi tập trung cao và chống thao túng.

Cụ thể hơn, dữ liệu thời gian giá được ghi lại trên chuỗi theo một cách khiến cho việc thao túng giá trong một khoảng thời gian nhỏ là rất tốn kém và cũng không thể thao túng giá trong một giao dịch duy nhất.

Đăng ký giao dịch tại Binance ngay!

4. Các đối tượng tham gia vào UniSwap

Hiện tại, UniSwap có 03 đối tượng tham gia chính:

Liquidity Providers: các nhà cung cấp thanh khoản cho các Pool và nhận lại 0.3% phí giao dịch. Thông thường, các cá nhân trở thành LP vì một số lí do sau:

  • Mong muốn hold coin/token lâu dài và hưởng lợi nhuận.
  • Tạo lập Pool đơn thuần vì lợi nhuận phí giao dịch.
  • Chủ các dự án tạo Pool để cung cấp khả năng thanh khoản cho dự án.

Nguồn cấp dữ liệu giá trên chuỗi là một thành phần quan trọng đối với nhiều ứng dụng DeFi. Bao gồm những ứng dụng tài chính phái sinh, cho vay, giao dịch ký quỹ… Các dự án DeFi thường sẽ dùng oracle có sẵn. Ví dụ như của Chain Link.

Riêng với Uniswap, đội ngũ đã tự phát triển oracle riêng hợp với giao thức của mình.

Đặc biệt, Uniswap V2 đã cho phép xây dựng các oracle về giá trên chuỗi có tính phi tập trung cao và chống thao túng.

Cụ thể hơn, dữ liệu thời gian giá được ghi lại trên chuỗi theo một cách khiến cho việc thao túng giá trong một khoảng thời gian nhỏ là rất tốn kém và cũng không thể thao túng giá trong một giao dịch duy nhất.

Traders: là những người dùng thực hiện các lệnh swap token. Trader thông thường là:

  • Người có nhu cầu mua token để đầu tư.
  • Người muốn trading các token mới kiếm lợi nhuận ngắn hạn.
  • Người có nhu cầu mua 1 loại token nào đó để tham gia vào dự án khác.

Developers: những nhà phát triển, thử nghiệm dự án.

5. Ưu điểm và nhược điểm của UniSwap

Ưu điểm của UniSwap

ưu điểm của uniswap
 
Tiện lợi và dễ dàng

Thực tế thì các thao tác từ mở ví, kết nối đến thực hiện lệnh giao dịch trên UniSwap chỉ tốn đâu đó của bạn 30 giây đến… 1 phút. Khác với các sàn giao dịch tập trung, bạn hoàn toàn không phải trải qua các bước tạo tài khoản, xác minh KYC, cài đặt 2FA…

Điều này cũng có thêm một ưu điểm nhỏ là trong trường hợp hệ thống gặp vấn đề, bạn cũng sẽ không lo sợ bị lộ các dữ liệu cá nhân.

Phí giao dịch thấp

UniSwap tính phí cố định 0.3%/giao dịch, tương đối rẻ so với các sàn phi tập trung.

Phi tập trung

Tính phi tập trung giúp cho tài sản của bạn hoàn toàn do bạn quản lý. Bạn không cần phụ thuộc vào một bên thứ 03 nào hết và cũng không sợ rủi ro về bảo mật.

Giao dịch và đầu tư với nhiều cơ hội hơn

Tại sao mình lại nói điều này? Bạn biết đấy, không phải tất cả các token đều được list lên Binance hay các sàn giao dịch lớn. Để được listing mua/bán, các token đều phải trả qua kiểm tra và đáp ứng những tiêu chí nhất định của sàn.

Ngoài ra, theo mình biết, các dự án nếu muốn list sàn thì đều phải bỏ một khoản “phí” listing cho sàn. Những sàn uy tín như Binance thì khoản phí đó lại càng cao. Do đó, không phải tất cả các token mới (dù tốt hay không) đều đủ điều kiện listing.

Khác với sàn tập trung, UniSwap cho phép bạn tạo ra Pool thanh khoản cho token ERC-20. Do đó, trên UniSwap bạn sẽ dễ dàng đầu tư và tìm kiếm cơ hội trong nhiều loại token hơn.

Nhược điểm của UniSwap

Được cái này thì mất cái kia. Bên cạnh những ưu điểm mà mình kể trên, thực tế UniSwap cũng còn những nhược điểm rõ ràng:

Thiếu nhiều tính năng so với sàn tập trung

Đối với những sàn tập trung như Binance, khi nhận thấy 01 token đang giá cao, bạn có thể đặt lệnh chờ mua ở giá thấp hơn. Ngoài ra, bạn có thể trading margin, đặt lệnh chốt lời/cắt lỗ một cách tự động.

Đây là những điều mà hiện tại UniSwap hoàn toàn chưa làm được.

Thiếu sự hỗ trợ

Tính phi tập trung giúp bạn tự chủ trong quản lý tài sản. Tuy nhiên, khi một lệnh swap bị pending, hay sự cố, bạn lại không thể liên hệ cho bất kỳ ai hỗ trợ. Đây là một trong những khuyết điểm tương đối lớn của UniSwap.

Rủi ro scam

Như mình đã nói, UniSwap mang lại cho chúng ta nhiều cơ hội đầu tư, nhưng cùng với đó là rủi ro tăng lên nếu bạn không tìm hiểu kỹ. Việc tìm ra một dự án tốt chưa bao giờ là điều dễ dàng trong hàng trăm, hàng nghìn dự án trên UniSwap.

Nếu xui xẻo, bạn không những không có lời mà còn có thể bị scam (lừa đảo).

Giao dịch không thành công

Giao dịch sẽ không thành công hoàn toàn 100% trên Uniswap, các giao dịch vẫn có nguy cơ thất bại. Điều này do ảnh hưởnng bởi một vài lý do như:

  • Bạn trả quá ít phí Gas khiến giao dịch bị mất nhiều thời gian hơn thời gian cố định.
  • Giá nhảy qua mức giá tối đa bạn đã sẵn sàng trả cho token đó trước khi giao dịch hoàn tất.
  • Cuối cùng, dù là giao thức tạo thanh khoản, nhưng đôi lúc Uniswap vẫn không đủ thanh khoản trong pool.
Fee Gas

Kể từ khi viết bài này, phí gas của Ethereum đang tăng vọt do mức độ sử dụng mạng quá lớn: Tình trạng tắc nghẽn mạng ở mức 97%.

Điều này làm cho việc sử dụng Uniswap rất tốn kém, vì một giao dịch token duy nhất có thể lên đến 20$ (tùy thuộc). Với Uniswap, bạn cũng phải phê duyệt mọi token mới mà bạn muốn swap và điều này cũng phát sinh một khoản phí có thể lên tới 2$.

6. Tiềm năng của UniSwap

Từ khi xuất hiện tới nay, UniSwap đã đạt được tốc độ phát triển tương đối khủng khiếp. Cùng Nghiện Crypto điểm qua một vài thông số nhé:

tốc độ phát triển của UniSwap

Hình trên là số liệu về top 6 sàn giao dịch SwapDexs lớn nhất trên thị trường hiện tại. Bạn có thể thấy UniSwap vẫn giữ top 1 với:

  1. Khối lượng giao dịch trong 24 giờ: hơn 313 triệu USD>
  2. Lượt truy cập web: hơn 5 triệu lượt.
  3. Số cặp token: 2.529 cặp.

Và nếu bạn để ý hơn một chút, vị trí thứ 2 Curve Finance chỉ có volume giao dịch bằng 1/2 so với UniSwap, lượt truy cập chỉ bằng 1/10, số cặp token thì khoảng 1/100.

Điều đó chứng tỏ một điều: Vị trí của UniSwap trong trend Defi hiện tại rất vững chắc.

Vậy, liệu rằng UniSwap có còn tiềm năng phát triển?

Tại thời điểm mình viết bài này, Coinmarketcap ghi nhận khối lượng giao dịch của toàn bộ thị trường trong 24 giờ là hơn 99 tỷ USD.

tiềm năng phát triển của UniSwap

Như mình đã nói ở trên, UniSwap có khối lượng giao dịch rơi vào khoảng 313 triệu USD. Con số này so với tổng khối lượng giao dịch 24 giờ của thị trường vô cùng nhỏ bé. Do đó, nếu như trend DeFi tiếp tục phát triển tốt, việc UniSwap có sự tăng trường về khối lượng giao dịch tính bằng vài lần, vài chục lần là hoàn toàn có thể xảy ra.

Vậy, bạn có thể tận dụng tiềm năng này như thế nào? Vô cùng may mắn là thời gian vừa rồi UniSwap đã phát hành token chính thức của mình với mã UNI. UNI của UniSwap tương tự như BNB của Binance. Bạn có thể nghiên cứu và đầu tư UNI để tận dụng tiềm năng tương lai của hệ sinh thái này.

Xem thêm: UNI Token là gì? Có nên đầu tư vào UNI Token?

7. Những khó khăn và thách thức

Bên cạnh những cơ hội phát triển, UniSwap cũng gặp nhiều thách thức ở phía trước.

Về đối thủ cạnh tranh trên nền tảng Ethereum

dữ liệu các sàn swapdex
Nguồn: Dune Analytic cập nhật ngày 25/9/2020

Miếng bánh DeFi chưa bao giờ mất đi tính cạnh tranh. Trong thời gian gần đây, các đối thủ của UniSwap như Curve, Mooniswap (1inch.exchange) cũng đã bắt đầu đẩy mạnh tốc độ phát triển của mình.

Mặc dù hiện tại UniSwap đang chiếm khoảng hơn 60% thị phần, tuy nhiên không gì có thể đảm bảo chắc chắn việc UniSwap tiếp tục giữ được vị trí này trong tương lai.

Nếu bạn đã tham gia thị trường lâu đời, chắc hẳn không còn xa lạ gì với cú “soán ngôi” của Binance đối với các sàn lâu đời hơn như Poloniex hay Bittrex.

Cạnh tranh trên các blockchain khác

Phí giao dịch tại Uniswap là 1 con số rất lớn cho nhiều nhà giao dịch. Mỗi 1 lần giao dịch swap hay thêm/rút liquidity pool là 1 lần gọi smart contract, tốn phí giao dịch tối thiểu 3-10$.

Những trường hợp nghẽn mạng do nhiều giao dịch, phí có thể lên 30-50$. Và đặc biệt những trường hợp phí vài trăm đô cũng không hiếm.

Điều này căn bản đến từ việc blockchain Ethereum không thể giải quyết nổi bài toán mở rộng mạng lưới. Để lại 1 mảng thị trường cho các blockchain khác bước vào cuộc chơi:

  • Dự án SERUM DEX đến từ Solana blockchain: Phí rẻ hơn và có thể tương tác thẳng cross-chain với tài sản trên Ethereum – rất hấp dẫn với người dùng DEX Ethereum hiện tại. Nếu Serum thành công, đây sẽ là một sự bùng nổ. Người dùng Uniswap hoàn toàn có thể dùng Serum để phục vụ lợi ích của họ.

  • JustSwap đến từ Tron (TRX): Cũng là 1 blockchain rất nhanh và rẻ để sử dụng. Gần đây Tron cũng đã giới thiệu nền tảng JustSwap của mình – tương tự Uniswap trên Ethereum. Cùng với nhiều dự án được trình làng trên JustSwap – hứa hẹn sẽ thu hút 1 lượng tài sản từ nhà đầu tư săn hàng hiếm trên Uniswap, chuyển đổi tài sản ETH của họ sang TRX để săn coin trên JustSwap.

Cạnh tranh từ chính các đối thủ truyền thống

Binance, Houbi hay một sàn phi tập trung nào đó đều có thể ra mắt thêm sản phẩm phi tập trung của chính nó. Và lẽ dĩ nhiên, một khi những ông lớn như Binance tham gia vào thì chắc chắn sẽ lôi kéo được một lượng users kèm khối lượng giao dịch khổng lồ.

Từ những lý do trên, mình tin rằng UniSwap sẽ còn cần phải cải tiến rất nhiều để đảm bảo tốc độ phát triển và giữ vững vị trí “vua” trong làng DeFi.

Như vậy, Nghiện Crypto đã tóm tắt 7 điều mà bạn cần biết khi tìm hiểu về UniSwap. Ngoài ra, bạn có thể xem tiếp bài viết hướng dẫn chi tiết cách sử dụng UniSwap tại đây.

Đừng quên Follow Facebook và Telegram của Nghiện Crypto để được nhận thêm nhiều kiến thức bổ ích hoàn toàn miễn phí và thông tin kịp thời về các dự án tiềm năng nhé!

Photo of author

Nhật Anh Nguyễn

Một người có sở thích và hứng thú về thị trường crypto. Bắt đầu tìm hiểu về crypto và các khái niệm trading từ năm 2016 cho đến nay. Mỗi tuần 1 bài viết để chia sẻ lại cho độc giả.
5 1 vote
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments