#2 Cách tìm kiếm dự án tiềm năng trong DeFi

Tại Phần 1, mình đã giới thiệu cho các bạn về cấu trúc của DeFi. Bạn có thể xem lại tại đây.

Trong phần này, hãy cùng mình tìm hiểu sâu hơn về những dự án có tiềm năng tăng trưởng thông qua việc phân tích các thành phần trong Protocol Layer – nền tảng cơ bản phân tích rủi ro và cơ hội on-chain.

Những nhu cầu cơ bản liên quan đến Token (tài sản)

Hiện tại, người dùng chủ yếu sử dụng các DApp của DeFi hoặc đầu tư vào token on-chain để phục vụ cho nhu cầu của mình. Do đó, token có thể nói là phần thiết yếu của DeFi.

Để đảm bảo token được sử dụng đúng với chức năng của nó, đáp ứng nhu cầu của người dùng, cần có một hệ thống được xây dựng xung quanh để phục vụ việc sử dụng token.

Một vài nhu cầu cơ bản mà mình thấy gồm:

  • Giao dịch mua/bán.
  • Vay và cho vay.
  • Tạo ra sản phẩm phái sinh.
  • Tạo ra hệ thống quản lý tài sản (các loại ví, danh mục đầu tư…)

Vậy, những dự án thành công và tăng trưởng chắc chắn là dự án đáp ứng được những nhu cầu nói trên một cách đúng thời điểm, nhanh chóng và tốt nhất. Ví dụ: Uniswap, Compound, Aave…

Nhu cầu giao dịch và sự tăng trưởng của các sàn phi tập trung (DEX)

top các sàn dexes trên defi
Top các Dexes Defi
Nguồn: DeFi Pulse

Với sự ra mắt của ngày một nhiều loại token, cùng với nhu cầu mua/bán các loại token đó, việc cần có những sàn giao dịch token với độ tin cậy, thanh khoản tốt và uy tín là nhu cầu tất yếu.

Hiện tại, thị trường gồm 2 loại sàn giao dịch chính:

  • Các sàn tập trung (CEX): Binance, Huobi, Okex, FTX…
  • Các sàn phi tập trung (DEX): Uniswap, Sushiswap, 1inch…

Xét về khối lượng giao dịch, hiện tại, hầu hết giao dịch vẫn được thực hiện qua các sàn CEX. Nguyên nhân cụ thể là việc sử dụng, trải nghiệm các sàn CEX này vẫn tối ưu hơn cho người dùng. Nhược điểm duy nhất là token, coin của user phải nạp trực tiếp vào sàn (do sàn nắm giữ) mới có thể giao dịch. Do đó, nếu không may lựa chọn một sàn “rác”, hoặc gặp phải các sự cố tấn công từ hacker, tài sản của bạn có thể bị tổn thất.

Đọc thêm: Hướng dẫn sử dụng Binance – sàn giao dịch top 1 thế giới hiện tại

Sàn giao dịch phi tập trung được tạo ra nhằm đảm bảo tính phi tập trung trong quá trình quản lý tài sản và giao dịch cho user. Tất cả hoạt động sẽ được thực hiện thông qua smart-contract, không phụ thuộc vào bất kỳ cá nhân, tổ chức nào. Hiện tại, có 02 loại Dex Protocols chính, gồm AMM và Orderbook.

AMM

AMM (Automated Market Maker) là phương thức giao dịch sử dụng thuật toán để tính toán giá token ngay tại thời điểm mua. Cơ chế AMM không có khái niệm người bán, thay vào đó, smart-contract sẽ đóng vai trò là trung gian. Người bán bỏ tài sản vào một nơi gọi là Liquidity Pool, sau đó người mua sẽ swap tài sản họ đang có với tài sản trong pool thông qua smart-contract.

Hiện đã có rất nhiều sàn Dex đạt được sự thành công như: Uniswap, Sushiswap, Curve, 0x, Balancer…

Vậy đâu là cơ hội trong mảng AMM?

Như mình đã nói ở trên mục đích của Dex là để giao dịch các loại token, Sushi và Uniswap đã chiếm một thị phần lớn nhưng chúng không bao phủ hết được toàn bộ các loại tài sản trong DeFi. Có nghĩa là khi các loại token mới bắt đầu được sử dụng nhiều lên (như synths token, NFT,..) sẽ cần một nơi để giao dịch chúng.

Ví dụ: Snow swap, một AMM được sử dụng để giao dịch yield-bearing stablecoin x50 lần.

Ngoài ra, từng Dex trong các Ecosystem cũng có sự canh tranh với nhau. Ví dụ: Uniswap, Sushiswap là Dex của ERC-20; Pancakeswap là Dex của Binance Smart Chain, Raydium là Dex của Solanar, MDex là Dex của Huobi Eco… Việc dự đoán đúng hệ sinh thái có khả năng phát triển trong tương lai giúp bạn chọn được những sàn Dex tiềm năng nhất.

Orderbook

Orderbook – sổ lệnh là tập hợp của những lệnh chờ mua/chờ bán và những lệnh đã khớp (giao dịch thành công). Orderbook có thể rất quen thuộc tại các sàn tập trung, nhưng chưa được sử dụng nhiều tại sàn phi tập trung.

Tuy nhiên, mình dự đoán Orderbook sẽ được sử dụng nhiều trong tương lai của DeFi. Bạn thực hiện những giao dịch nhỏ có thể không quan tâm đến độ trượt giá, tuy nhiên với những giao dịch lớn lên tới vài trăm nghìn đô trở lên, mức trượt giá vài phần trăm là con số rất đáng kể. Người dùng chắc chắn mong muốn mình đặt lệnh ở giá nào thì khớp ở giá đó.

Sở dĩ hiện nay Orderbook chưa sử dụng phổ biến vì có 02 nguyên nhân:

  • Tính thanh khoản của DeFi còn thấp.
  • Việc hủy lệnh, đặt lệnh on-chain gây tốn phí giao dịch.

Vậy, những dự án tiềm năng tiếp theo sẽ là những dự án giải quyết được vấn đề này cho người dùng.

Vay và cho vay

Việc vay hoặc cho vay tài sản để phục vụ nhu cầu cá nhân là nhu cầu phổ biến của con người. Với DeFi, bạn có thể không cần biết danh tính của người vay (borrower) hay người cho vay (lender). Mọi người đều có thể tiếp cận những platform như Aave, Cream… để vay hoặc cho vay nhận lãi suất.

Để bảo về người cho vay (lender) khỏi việc bị scam mất số tiền cho vay, hiện tại có 02 phương thức chính gồm;

  • Flashloan: là hình thức vay không cần tài sản thế chấp (uncollateralized) với điều kiện số tiền vay phải được trả lại cho nền tảng cho vay trong cùng 1 giao dịch.
  • Khoản vay có tài sản thế chấp: với kiểu vay này, người vay cần deposit một loại tài sản nhất định để được nhận lại số tiền muốn vay (ví dụ deposit lượng BTC giá trị 1500 USD để được vay 1000 USDC). Đặc tính kiểu vay này là over-collateralized.

ví dụ về lending trong aave protocol

Vì sao cần vay khi phải chịu over-collateralized? (có nhiều tài sản hơn thì vay làm gì)

  • Không muốn bán token.
  • Cần dùng cho việc gì đó khác (flashloan, tham gia pool,..).

Vay và cho vay là nguồn cơn của mọi bong bóng và “next-step” mình nghĩ sẽ tập trung nhiều vào mảng này. Hiện tại Aave V2 đã bắt đầu có các mô hình như cho vay tín chấp, Cream V2 cũng có Iron Bank để các protocol có thể trực tiếp vay mà không cần tài sản thế chấp,…

Gần như chắc chắn rằng, các model vay/cho vay dưới chuẩn sẽ được tập trung nhiều và các dự án giúp thực hiện điều này sẽ là tâm điểm của DeFi.

Không chỉ như vậy việc vay từ ngoài đời thật và ngược lại: vay fiat off-chain và mang on-chain để nhận yield cao hơn hoặc vay on-chain và đổi sang fiat để chịu lãi thấp hơn, cũng sẽ là một cánh cổng đến DeFi và các dự án làm được điều này thì khả năng thành công sẽ là rất lớn.

Bên cạnh đó mình cũng nghĩ về rất nhiều model như: Trustless borrowing, Money market cho Synths assets, NFT, nhận lãi ngay lập tức,.. mà nếu có cơ hội thì sẽ trình bày chi tiết cho anh em ở các bài viết tiếp theo.

Phái sinh (Derivatives)

Phái sinh là những tài sản có giá trị được lấy từ một tài sản hoặc điểm chuẩn khác. Phổ biến nhất về phái sinh mà các bạn thường gặp chính là hợp đồng tương lai và quyền chọn, trong đó người mua và ngwowif bán giao dịch các hợp đồng theo dõi giá tương lai của các loại tài sản.

Có hai loại token phái sinh:

  • Asset – based tokens.
  • Event – based token.

Asset-based token

Là loại token đại diện cho một tài sản nào đó. Ví dụ: tại platform Synthetix, sẽ có token đại diện cho các loại tài sản khác nhau như vàng (sXAU), cổ phiếu (sTSLA), Bitcoin (sBTC)…

Event-based token

Là các token đại diện cho các thay đổi bên ngoài chứ không phụ thuộc vào tài sản.

Ứng dụng tiêu biểu chính là thị trường dự đoán (prediction market), ta lấy ví dụ về Augur và token YTRUMP, NTRUMP những token này hoàn toàn có thể được giao dịch và giá thay đổi theo cung cầu thị trường.

Lúc có những tin tức tốt như tổng thống Trump thắng bỏ phiếu ở các bang thì giá token YTRUMP tăng giá và càng về cuối lúc tổng thống Trump hầu như không có cơ hội chiến thắng thì giá token YTRUMP cũng giảm gần về 0.

Phái sinh là một mảng rất lớn, bất cứ tài sản nào bạn tưởng tượng được đều có thể được đại diện bởi token on-chain.

Một lưu ý nhỏ mình nghĩ bạn nên biết: Giá trị của các Synthetic Asset và Derivative trong tài chính truyền thống là cực kỳ lớn. Ước tính giá trị của tất cả các hợp đồng phái sinh vào năm 2017 là lên tới 1,2 triệu tỷ USD – một con số lớn hơn theo cấp số nhân so với giá trị bất động sản toàn cầu (217 nghìn tỷ USD), nợ toàn cầu (215 nghìn tỷ USD), thị trường chứng khoán toàn cầu (73 nghìn tỷ USD), tổng nguồn cung vàng của thế giới (7,7 nghìn tỷ USD).

Với miếng bánh to đến vậy, không một dự án nào có thể ăn một mình cả, mỗi một ngạch: hợp đồng quyền chọn, tương lai, thị trường dự đoán,… đều cần có một dự án đứng ra và những first-mover sẽ trong từng ngạch sẽ có cơ hội phát triển rất lớn, nhất là với một thị trường Crypto còn tương đối non trẻ này.

Tuy nhiên như anh em đã thấy thị trường này phụ thuộc rất lớn vào dữ liệu từ bên ngoài (off-chain data), do đó cần phải có một nguồn data đáng tin cậy để những kết quả được gửi từ bên ngoài lên on-chain thật minh bạch và chính xác. Để làm được điều này ta cần có những oracle. Đây cũng là một mảng nhiều cơ hội và mình khuyến khích bạn tìm hiểu thêm.

Quản lý tài sản (On-chain Asset Management)

Quản lý tài sản on-chain có mục đích là giúp người dùng đa dạng hóa các danh mục đầu tư. Các dự án phân khúc này thường có tính năng giupsn gười dùng đầu tư vào nhiều loại tài sản crypto khác nhau và áp dụng nhiều chiến thuật đầu tư khác nhau để giảm thiểu rủi ro, tăng lợi nhuận.

Khác với quỹ quản lý tài sản truyền thống, các quỹ On-chain sẽ không yêu cầu người dùng ký gửi (custody) tài sản, tài sản sẽ được khóa trong smartcontract. Người dùng sẽ không mất quyền kiểm soát với tài sản của mình và có thể rút cũng như thanh lý tài sản tự do, ngoài ra còn đi kèm với các tiện ích khác như theo dõi biến động mọi lúc, mọi nơi.

Cơ hội và rủi ro

Không phải ngẫu nhiên DeFi có thể thành công và thu hút được một dòng tiền lớn đến thế. Những gì CeFi có thể làm được đều đang được DeFi tái hiện lại on-chain một cách hiệu quả, minh bạch và mở hơn rất nhiều. Bên cạnh đó với cả năng kết hợp (composability) DeFi đang ngày có càng nhiều sản phẩm mà ta không thể thấy được ở tài chính truyền thống.

Rủi ro

Tuy nhiên bên cạnh đó vẫn còn rất nhiều rủi ro mà chúng ta phải quan tâm, những rủi ro cơ bản trong DeFi mà ta có thể kể đến bao gồm:

  • Rủi ro về smart contract: lỗi trong code, lỗi vận hành, lỗi bảo mật,..
  • Dữ liệu ngoài chuỗi: Rất nhiều dự án hiện tại phụ thuộc vào dữ liệu từ bên ngoài, do đó khi phân tích dự án ta cũng cần phân tích các bên cung cấp dữ liệu liên quan.
  • Khả năng mở rộng: Việc này đã được Coin98 đề cập khá nhiều, nếu muốn DeFi nói riêng và Crypto nói chung đi đến mainstream, sẽ cần các giải pháp đáp ứng được nhu cầu và mang tới trải nghiệm tốt cho một lượng lớn người dùng.

Cơ hội

Ở phần trên mình đã chỉ ra cơ hội với từng nhu cầu cơ bản của token và những rủi ro trong DeFi. Trong năm 2021 khi hạ tầng (các layer dưới) được hoàn thiện và có thể đáp ứng được nhu cầu cao hơn, mình tin sẽ có dòng tiền lớn bắt đầu đổ dần về các tầng cao hơn như application layer.

Ngoài ra các dự án giúp giải quyết các hạn chế và rủi ro của DeFi hiện tại cũng sẽ được quan tâm. Tất cả sẽ giúp không gian DeFI ngày một trưởng thành và trở nên tốt đẹp hơn.

Lời kết

DeFi không chỉ là 1 xu hướng ngắn hạn trong crypto mà còn là sự phát triển tất yếu của thị trường, phục vụ nhu cầu của người tham gia

Chúng ta rất may mắn khi đang ở giai đoạn đầu của DeFi và cả thị trường Crypto này. Bây giờ việc cần làm chỉ là hãy tiếp thu kiến thức thật nhanh, có một nền tảng cơ bản để tự tìm kiếm những cơ hội cho bản thân mình. Chúc các bạn sớm XXX tài sản nhé!

Photo of author

Nhật Anh Nguyễn

Một người có sở thích và hứng thú về thị trường crypto. Bắt đầu tìm hiểu về crypto và các khái niệm trading từ năm 2016 cho đến nay. Mỗi tuần 1 bài viết để chia sẻ lại cho độc giả.
0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments