Blockchain là gì? – Mọi thứ bạn cần biết về blockchain!

Chắc chắn khi đầu tư crypto, một trong những thuật ngữ bạn thường được nghe nói đến nhiều nhất là blockchain. Vậy, blockchain là gì? blockchain hoạt động như thế nào? Tại sao blockchain lại là sự đột phá? Hãy cùng Nghiện Crypto tìm hiểu toàn bộ mọi thứ bạn cần biết về blockchain trong bài viết này!

1. Ý tưởng cho sự ra đời của Blockchain

tìm hiểu về blockchain

Trước đây, giao dịch thời sơ khai giữa người với người luôn cần thông qua một cuốn “sổ cái”. Sổ cái được hiểu là cuốn sổ dùng để ghi chép lại những giao dịch tín dụng giữa người với người. Mình ví dụ:

A vay 100 lượng vàng của B và cam kết trả lại trong vòng 3 tháng với lãi suất 5%. Sau 3 tháng, B sẽ nhận được 105 lượng vàng cả gốc lẫn lãi từ A. Để đảm bảo giao dịch này được xác nhận và thực hiện, cần:

  1. Có 1 nơi ghi chép lại giao dịch và có sự xác nhận của A và B.
  2. Có người được tin tưởng giữ giấy tờ ghi chép (sổ cái).

Như vậy, giao dịch sơ khai này có rất nhiều rủi ro, khi mà:

  1. Sổ cái có thể bị thất lạc, hư hỏng, bị sửa chữa, mất cắp…
  2. Người trung gian nếu không uy tín.

Hiện nay, việc giao dịch, tín dụng giữa những cá nhân, tổ chức đã tiến bộ hơn với sự ra đời của ngân hàng và các ứng dụng tài chính thứ 3. Khi đó, ngân hàng là bên thứ 3 và sổ cái chính là hệ thống dữ liệu điện tử của ngân hàng.

Ưu điểm của ngân hàng:

  • Hoạt động theo quy định pháp luật, được bảo hộ.
  • Thông tin được lưu trữ theo nhiều cách (chứng từ, dữ liệu điện tử…) đảm bảo không bị hư hỏng, thất lạc.
  • Tiện dụng (với sự phát triển của Internet, Apps, công nghệ…)

Nhược điểm:

  • Dữ liệu vẫn tồn tại khả năng bị đe dọa: Không hề thiếu những vụ hacker tấn công ngân hàng hoặc chính nhân viên ngân hàng làm lộ lọt thông tin của khách hàng.
  • Phí giao dịch: phí giao dịch cao vẫn là một cản trở lớn, đặc biệt là với những lệnh chuyển tiền lớn hoặc xuyên quốc gia.
  • Phụ thuộc vào con người: hệ thống ngân hàng muốn vận hành trơn tru vẫn luôn phụ thuộc vào con người với các khâu khác nhau. Chỉ cần một hoặc một số khâu trong đó gặp trục trặc sẽ ảnh hưởng đến việc vận hành này.
  • Phụ thuộc vào bên thứ 3: khi ngân hàng nghỉ (cuối tuần), bạn không thể nộp tiền mặt, chuyển tiền quốc tế… một cách thuận tiện được nữa. Ngoài ra, nếu ngân hàng gặp sự cố (phá sản), bạn có thể mất các khoản tiền gửi tiết kiệm.

sự khác nhau giữa cefi và defi

Chính những nhược điểm của hệ thống tài chính hiện nay là ý tưởng cho sự ra đời của Blockchain, đồng thời tạo nên trào lưu DeFi (Decentralized Finance) – được xem như một bước đi cách mạng lớn trong ngành tài chính so với tài chính truyền thống CeFi (Centralized Finance).

Bạn có thể tìm hiểu thêm về DeFi tại bài viết này nhé!

2. Blockchain là gì?

Blockchain là một sổ cái phân tán (Distributed Ledger) và phi tập trung (Decentralized), ghi lại các thông tin, dữ liệu giao dịch.

Các thông tin, dữ liệu trước khi được “ghi” vào blockchain sẽ được xác nhận bởi nhiều người ở nhiều nơi khác nhau thông qua cơ chế đồng thuận.

Anh em có thể hình dung Blockchain là cuốn sổ cái nhưng là phiên bản điện tử của nó.

tính phân tán của blockchain

Hai đặc tính quan trọng nhất của blockchain là tính phân tán (Distributed)phi tập trung (Decentralized).

Tính chất phân tán (Distributed):

Khác với các sổ cái thông thường chỉ chứa dữ liệu chính ngay cuốn sổ đó, Blockchain tạo ra những “sổ cái” chưa dữ liệu giống nhau và phân tán ở nhiều nơi khác nhau. Chẳng may, một trong số đó bị hỏng, dữ liệu vẫn còn tồn tại trên Blockchain.

Tính phi tập trung (Decentralized):

Tính phi tập trung được hiểu là việc blockchain không bị một bên thứ 3 nào kiểm soát.

Một khi thông tin, dữ liệu được ghi nhận trong blockchain thì không ai có thể thay đổi được. Chỉ có người nắm giữ private key mới có thể truy cập được thông tin này (nhưng cũng không thay đổi được).

3. Cấu trúc của Blockchain

Cấu trúc của Blockchain chính là tên gọi của nó, gồm block (khối) và chain (chuỗi).

Các khối sẽ liên kết với nhau tạo thành một chuỗi, gọi là chuỗi khối (blockchain).

Cấu trúc của Block (khối)

Trong mỗi block sẽ có tối thiểu  các thành phần sau: Data, Hash, Previous Hash.

Data: các dữ liệu được ghi lại trong blockchain.

Hash: mã hàm băm của block, đại diện cho block đó.

Previous hash: mã hàm băm của block trước đó.

Data:

Đây là các dữ liệu ghi lại bên trong blockchain, chính là thành phần chúng ta muốn lưu trữ và bảo mật nó trên blockchain.

Data hay dữ liệu sẽ được bảo vệ bằng thuật toán mã hoá. Mỗi Blockchain lại có thuật toán mã hoá riêng.

Dữ liệu trong blockchain của Bitcoin sẽ có các thông tin như sau:

  • Số lượng BTC trong giao dịch và thời gian thực hiện giao dịch
  • Địa chỉ ví người gửi
  • Địa chỉ ví người nhận

Hash

Mã hàm băng (hash) là một chuỗi các ký tự và số được tạo một cách ngẫu nhiên và không giống nhau. Nó đại diện riêng cho block đó và được mã hóa bằng thuật toán mã hóa. Mã hash dùng để phát hiện sự thay đổi trong các khối

Previous Hash:

Mã hàm băm của block trước đó. Nó dùng để các khối liền kề nhận biết khối nào trước, khối nào sau và nối với nhau.

cách blockchain hoạt động

Khối đầu tiên được gọi là khối nguyên thủy (Genessic Block). Mỗi khi các dữ liệu được xác thực bởi các nodes, khối mới sẽ tạo ra mang theo Hash và Previous Hash.

4. Hoạt động của Blockchain

Mỗi khi có dữ liệu mới được tạo ra nó sẽ được kiểm tra và xác thực bởi nhiều node ở nhiều nơi khác nhau, thông qua cơ chế đồng thuận.

Trường hợp nếu có thay đổi trên 1 khối. Ở đây mình giả sử hacker tấn công và thay đổi thông tin trên khối A. Tại thời điểm đó:

  • Mã hash của khối A bị thay đổi.
  • Hệ thống sẽ so sánh mã hash đó với với má hash khối trước đó & phát hiện ra sai lệch.
  • Như vậy hacker phải thay đổi hash của khối trước A. Hệ thống lại phát hiện ra sai lệch ở khối A-1. Hacker phải tiếp tục thay đổi hash của khối A-2.
  • Như vậy để thay đổi được giao dịch thì hacker phải thay đổi tất cả các khối.

Để gây khó khăn cho hacker khi tấn công hệ thống, chúng ta có cơ chế đồng thuận.

5. Cơ chế đồng thuận của Blockchain

Cơ chế đồng thuận trong blockchain là cơ chế mà qua đó blockchain đạt được sự đồng thuận để ghi lại thông tin giao dịch vào trong Blockchain.

Như mình đã nhắc ở trên, cơ chế đồng thuận dùng để xác nhận và để các node trong mạng lưới cùng đồng tính ghi lại dữ liệu mới vào trong hệ thống blockchain.

Nếu có sự thay đổi của một block trong mạng lưới, điều ấy tương tự như dữ liệu mới được tạo ra. Dữ liệu này được so sánh với các dữ liệu của các khối khác. Nếu có sự khác biệt thì nó sẽ không cho phép dữ liệu ấy được ghi vào bên trong Blockchain.

Đó là cách Blockchain được thiết kế để chống lại sự thay đổi dữ liệu.

Nói tóm lại thì anh em có thể hiểu về Blockchain như sau:

  • Blockchain là 1 loại công nghệ lưu trữ và truyền tải dữ liệu.
  • Các dữ liệu được ghi lên Blockchain được lưu trữ trong các block giống nhau nằm phân tán.
  • Để dữ liệu được ghi vào trong khối thì cần được các node mạng đồng thuận, xác thực ghi lại chứ không chịu sự quản lý của một cơ quan cá nhân cụ thể nào cả.
  • Không ai có thể thay đổi các thông tin này.

Có 2 cơ chế đồng thuận phổ biến là PoW và PoS.

proof of work và proof of stake

  • PoW (Proof of Work): Hay còn gọi là bằng chứng công việc.

Đây là cơ chế đồng thuận đầu tiên và gắn liền với Bitcoin (BTC), Ethereum (ETH), BEAM, Grin.

Trong cơ chế đồng thuận này, có các thợ đào (miner) dùng sức mạnh máy đào để giải các bài toán khó. Sau khi giải xong, họ sẽ giành được quyền xác thực giao dịch và tạo khối mới trong blockchain.

  • PoS (Proof of Stake) hay bằng chứng cổ phần.

Điển hình có một số dự án như: IOST, Cosmos (ATOM), Binance Coin (BNB), Ontology (ONT)… sử dụng cơ chế này.

Trong có chế đồng thuận PoS, sẽ không có các miner thợ đào mà thay vào đó những người tham gia xác thực giao dịch sẽ phải stake hay đặt cược lượng coin lớn để giành quyền xác thực giao dịch và tạo khối.

Cơ chế này sẽ không yêu cầu phải đầu tư nhiều máy đào đắt tiền, đồng thời đảm bảo yêu cầu về bảo vệ môi trường (không tiêu thụ điện năng và tỏa năng lượng nhiều như các máy đào).

6. Đặc điểm của Blockchain

  • Không thể làm giả, không thể bị phá huỷ: Điển hình là Bitcoin từ khi sinh ra tới giờ chưa có bất kỳ đồng BTC giả nào được sinh ra và lưu vào trong chuỗi blockchain của Bitcoin cả.
  • Không thể thay đổi (hay bất biến): Một khi dữ liệu đã được ghi vào trong block của blockchain thì nó không thể thay đổi hoặc sửa chữa, thêm bớt.
  • Tính bảo mật: Chỉ có người nắm giữ private key mới có thể truy cập dữ liệu bên trong blockchain.
  • Tính minh bạch: Các giao dịch trong blockchain được lưu lại và mọi người có thể check các giao dịch này. Dựa vào đó, ta có thể kiểm tra và truy xuất lịch sử giao dịch. Thậm chí người ta có thể phân quyền để cho phép người khác truy cập một phần thông tin trên Blockchain.
  • Tích hợp Smart contract (hợp đồng thông minh): Dựa vào đó các điều khoản được ghi trong hợp đồng thông minh sẽ được thực thi khi các điều kiện trước đó được thoả mãn, không ai có thể ngăn cản hoặc huỷ nó.

Blockchain nền tảng đầu tiên tích hợp smart contract là Ethereum.

Dựa trên các đặc tính này, chúng ta có thể áp dụng công nghệ blockchain trong rất nhiều ngành nghề từ tài chính ngân hàng, supply chain, lưu trữ dữ liệu, IoT, bầu cử voting, dịch vụ y tế…

Tổng kết

Mình hy vọng bài viết này đã đủ để khái quát toàn bộ những điều cơ bản nhất về blockchain, giúp bạn nắm được blockchain là gì và những ứng dụng của nó.

Trong chuỗi bài viết tiếp theo, Nghiện Crypto sẽ cùng bạn phân tích thêm về tiềm năng và ứng dụng cụ thể của công nghệ blockchain trong các lĩnh vực của cuộc sống nhé.

Hẹn gặp lại, đừng quên follow tụi mình nhé!

Photo of author

Nhật Anh Nguyễn

Một người có sở thích và hứng thú về thị trường crypto. Bắt đầu tìm hiểu về crypto và các khái niệm trading từ năm 2016 cho đến nay. Mỗi tuần 1 bài viết để chia sẻ lại cho độc giả.
0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments